Korte stedentrips in Toscane: San Gimignano en Volterra
Vakantie in Italië, Vakantie in Toscane
Macht. Daar gaat dit reisverhaal over. Niks meer en niks minder. Met als gevolg: een bloeiende cultuur. Ego’s die willen laten zien dat ze het goed voor elkaar hebben. En daarom groter en hoger willen bouwen. Is die van de andere stad groter? Dan moet die van ons nog groter! De oorzaak is niet fraai, het resultaat wel! Dit is de strijd der stadstaten. Dit is mijn verhaal over enkele korte stedentrips in Toscane.
Florence en Siena
Dit is het verhaal van twee steden. Allebei gelijk in aanzien. In het mooie Toscane, waar dit verhaal zich afspeelt.
Het gaat over Florence en Siena.
Waarbij dit verhaal niet over Florence zelf gaat. Wel over twee stadjes die er voor kozen om de hulp van Florence in te roepen: Volterra en San Gimignano. En daar tegenover: Siena.
Naar Praktische informatie over Volterra en San Gimignano
De geschiedenis van de stadstaten in Toscane
We gaan daarvoor eerst een stuk terug in de geschiedenis. De meeste steden en stadjes sloten in de 12e en 13e eeuw een commune.
Wat is een commune in de Italiaanse geschiedenis?
Een commune was een verbond tussen de plaatselijke adel en de lokale kooplieden in Italië. Met als beroemdste voorbeeld het geslacht De’ Medici. Vaak bedoeld om de macht van de bischop en de paus aan banden te leggen.
Commune, Popolo en Priori
De commune had een door het volk (Popolo) gekozen democratisch bestuur dat Priori heette. Vandaar ook dat de meeste centrale pleinen in Italië de toevoeging Priori of Popolo hebben.
De vorming van de communes had een grote economische en culturele groei tot gevolg. De schaduwkant was veel interne strijd.
Welfen en Ghibellijnen
Strijd, meestal tussen keizerlijk gezinden (Ghibellijnen) en pauselijk gezinden (Welfen). Vaak was dit ook een strijd langs de lijn van de oude adel en de burgerij/kooplieden.
Soms werd voor het beslechten van hevig oplopende geschillen de hulp ingeschakeld van een externe stad. En dat waren vaak de grotere steden. Deze steden gingen vervolgens wel elkaar te lijf.
Florence en Siena
Zo ontstond in Toscane de rivaliteit tussen de twee grootste: Florence en Siena.
Waarbij Pisa en Lucca aanvankelijk ook nog behoorlijk meedongen naar de titel. Met de verovering van Pisa door Florence kantelde de machtsbalans in de 16e eeuw richting Florence. In sterke mate ondersteunt door vorsten van buiten.
En zo ontstond het hertogdom van Florence.
Nu we weten hoe de grote lijnen van de geschiedenis in deze mooie streek zijn getrokken, is het tijd om in te zoomen. En dan wel eerste op Volterra.
De eerste van de korte stedentrips in Toscane.
Korte stedentrips in Toscane: Volterra
Een oud stadje. Het was al een stad van betekenis in de prehistorie. De Etrusken hadden hier een belangrijke nederzetting. Uit deze tijd stamt de hele lange stadsmuur. Een muur die ook laat zien dat het toenmalige Volterra veel groter was dan het middeleeuwse.
De Etrusken hebben een grote invloed gehad op de Romeinen. Toen deze de macht in dit gebied overnamen, ging dat eigenlijk erg geleidelijk. En dat maakte ook dat de Romeinen veel overnamen van de Etrusken. Waaronder de bouwkundige details.
Romeinen, commune en De’ Medici
Uit de tijd van de Romeinen dateert het theater waarover ik straks meer zal vertellen. De kerk kreeg na de Romeinen de macht in deze streek en hield dat lang in handen.
Tot in de 12e eeuw. Toen kwamen de burgers aan de macht met de stichting van de commune.
Dat leidde ook hier tot onderlinge twist en daarom werd de hulp van Florence in de 14e eeuw ingeroepen. En de macht over dit stadje liet Florence zich niet meer afnemen.
Zo werd Volterra later als vanzelf onderdeel van het groothertogdom Toscane. Onder leiding van de familie De’ Medici.
Prachtige ligging
Wij komen op Volterra aanrijden vanaf de SR68. Vanaf hier is de ligging van de stad ronduit indrukwekkend. Het ligt op de hoogste heuvel van de omgeving. En heeft zo lijkt het de hele omgeving aan haar voeten liggen.
Dit belooft zeker één van de leukste korte stedentrips in Toscane te worden!
Viale dei Ponti
We parkeren de auto in de parkeergarage La Dogana aan de Viale dei Ponti, vlak voordat het autovrije deel van Volterra begint.
Wanneer we de parkeergarage uitlopen, lopen we eerst naar het belvédère aan de overkant van de straat. Vanaf daar hebben we een magnifiek uitzicht over de omgeving.
Op een heldere dag moet je hier de zee kunnen zien liggen. Dat is het vandaag niet, omdat de zon volop schijnt. De horizon is daardoor wazig.
Piazza en Palazzo dei Priori van Volterra
Door de Via die Marchesi lopen we het oude centrum in. En lopen bijna meteen het belangrijkste plein van Volterra op: Piazza dei Priori.
Het is een oud, middeleeuws plein. Met daaraan meteen aan de linkerkant het Palazzo dei Priori. Hier is al vanaf de 13e eeuw en nog steeds het stadsbestuur gehuisvest.
Onderin zijn allerlei wapens in de muur aangebracht. Een symbool van de Florentijnse overheersing. Het gaat in alle gevallen om wapenschilden van families uit Florence.
Palazzo Pretorio
Tegenover het Palazzo dei Priori ligt het Palazzo Pretorio. Onder deze noemer zijn verschillende gebouwen samengevoegd. En ook dit paleis stamt uit de 13e eeuw.
Hier zetelde lang de voorzitter van alle gilden in de stad, de capitano del popolo. Niet voor niets zat dit tegenover het stadsbestuur, omdat de gilden daarop een belangrijke invloed uitoefenden.
Via delle Prigioni
In deze hoek van het Piazza dei Priori is het Palazzo Pretorio met een boog verbonden met het er tegenover gelegen gebouw. Daar tussen- en onderdoor nemen wij de Via delle Prigioni. En daarna meteen rechts de gelijknamige Viocolo.
Het is hier één wirwar van gezellige, smalle straatjes. Allemaal opgetrokken uit diezelfde grijs-beige steensoort die panchino heet. Korte stedentrips in Toscane: naar Volterra moet je zeker toe!
Op de Via Matteoti slaan we linksaf om uiteindelijk op het Piazza San Michele terecht te komen. Daar gaan we rechtdoor de Via Guarnacci in.
Teatro Romano
Voor de oude stadspoort naar Fiorentina slaan we linksaf richting het Teatro Romano. Vanaf deze straat (de Via Lungo le Mura del Mandorlo) hebben we een prachtig uitzicht over dat theater.
Het theater is nog goed herkenbaar met de banken en voorin het toneel met daarvoor de ‘orkestbak’.
Het vervolg van deze stedentrip naar Volterra vind je in mijn reisplan voor Toscane. Klik daarvoor op de link!
Reisplan voor ToscaneKorte stedentrips in Toscane: San Gimignano
Op de laatste dag van onze vakantie is San Gimignano aan de beurt. De tweede stad die ten prooi viel aan Florence.
De geschiedenis van dit stadje verloopt langs dezelfde lijnen als die van Volterra. In dit geval is de periode tot de middeleeuwen tamelijk obscuur. We weten er niet zoveel van.
Commune en weer die verrekte Florentijnen
In de 12e eeuw werd het een commune. En ook hier werd door de interne twisten de hulp van Florence ingeroepen.
De interne twisten leidden in dit geval wel tot het ontstaan van de enorme hoeveelheid torens. Die dus ook echt een functie hadden. Het waren verdedigingswerken. Los van het gegeven dat de grootte er natuurlijk wel toe deed.
De Florentijnen palmden San Gimignano langzaam maar zeker in. En zo was het ook hier gedaan met de onafhankelijkheid.
Van 72 naar 14/15 torens
San Gimignano is dus de stad van de torens. Dat maakt het tot één van de leukste korte stedentrips in Toscane!
Van de 72 zijn er gelukkig 14 (sommigen tellen er 15) bewaard gebleven. Wat moet het hier een bijzonder gezicht zijn geweest toen ze er allemaal nog stonden!
Wij rijden naar San Gimignano via Volterra. En doen dat via de R68. Een mooie weg die ons dwarsdoor dit heuvelachtige en groene deel van Zuid-Toscane brengt. Datzelfde geldt voor de P47, waarmee we in de buurt van onze bestemming komen.
Door de Via San Giovanni naar de Via degl’Innocenti
Het stadje is volledig autovrij, dus bijna iedereen komt door de Via San Giovanni binnen. Dit is een mooie straat die omhoog loopt en waarin we al een prachtig panorama voor ons zien van torens.
Met als letterlijke hoogtepunt de Torre Grossa van het Palazzo del Popolo (dat is de toren met het dakje er bovenop).
Voordat we de oude stadspoort doorlopen, slaan we eerst links af de Via Palestro in en dan links de Via degl’Innocenti. Iets verderop heb ik een uitzichtpunt gespot. En dat is een mooi intermezzo.
Vanaf deze plek hebben we prachtig uitzicht over de omgeving. In de verte doemen hoge heuvels en bergen op.
Ergens daar tussen houdt die andere stad, Siena, zich schuil.
Arco dei Becci
Terug bij de oude stadspoort bewonderen we nog even de torens die deze poort omringen. Deze poort, de Arco dei Becci, is onderdeel van de originele ommuring uit de 10e eeuw. En wanneer we daaronder doorlopen, zijn we op de Piazza della Cisterna.
Rechts om de hoek van dit plein van Cisterna ligt de bekende Gelateria dell’Olmo. En in Italië moet je natuurlijk ijs eten. Wij bewaren dit voor later, na het eten, want dan komen we hier toch weer langs. Wij vergapen ons eerst even aan het moois om ons heen.
San Gimignano is een topbestemming, wanneer je korte stedentrips in Toscane wilt maken!
Piazza della Cisterna
Met onze rug naar de gelateria ontwaren we links van ons de ongelijke Torri (meervoud dus…) gemelle degli Ardinghelli. Eén van de belangrijkste families en een rivaal van de Salvucci die we verder op in dit stadje tegenkomen.
In de rechter, smal toelopende, hoek van het plein zien we de stevige Torre del Diavolo. De duivel zou hier zelf de mensen een handje met de bouw hebben geholpen.
Piazza del Duomo en de Collegiata
Het plein van Cisterna loopt in de rechter bovenhoek als vanzelf over in de Piazza del Duomo. Hoewel de bewuste Duomo die eraan staat, technisch geen dom is.
De Collegiata zoals we deze officieel moeten noemen (de bischop heeft nooit in San Gimignano gezeteld) heeft een sobere façade.
Van de binnenkant is het een prachtige kerk. Het driebeukige schip wordt in het midden door romaanse, ronde bogen omhoog gehouden.
De bogen zijn afwisselend zwart en wit gestreept. Boven de bogen starten spitsbogen die plafonds opvangen. Een prachtig voorbeeld van een mix van romaanse en gotische bouwkunst.
De plafonds zijn beschilderd met diepblauwe verf. En dat geeft het geheel een dromerige aanblik. Langs de wanden van de zijbeuken zijn talloze fresco’s gemaakt.
Aan de ene kant met taferelen uit het Nieuwe en aan de andere kant van het Oude Testament. We kijken onze ogen uit.
Ook hier blijkt weer: San Gimignano moet je gezien hebben, wanneer je korte stedentrips in Toscane wilt maken!
Palazzo del Popolo en de Torre Grossa
Wanneer we de kerk uitkomen, zien we rechts het Palazzo del Popolo (ook wel Civico of Comunale genoemd) met de gigantische Torre Grossa.
Deze toren is te beklimmen. En dat is een aanrader om van het uitzicht over geheel San Gimignano te kunnen genieten.
In het Palazzo zelf is een kunstmuseum gehuisvest. In de meeste zalen zijn mooie muurschilderingen te bewonderen.
En nog een hoop torentjes…
Tegenover de Collegiata vereist alweer de volgende toren: La Rognosa van het Palazzo del Podestà. Met links daarvan de Torre Chigi en nog meer naar links de twee torens van familie Salvucci, de rivalen van de Ardenghelli’s.
Wij lopen die kant op en moeten daarvoor onder de noordelijke poort van de oude stadsmuur door. De Arco della Cancelleria.
Hier zien we de laatste grote toren aan de rechterkant: de Casa-Torre Pesciolini.
Parco della Rocca
We twijfelen even of we nog richting het Parco della Rocca lopen. Daar stond het oude fort van de Florentijnen. Net als in Volterra buiten het stadje. De burcht is ontmanteld, toen de dreiging van Siena was verdwenen. Het is nu een parkje.
Daar zijn we naartoe gelopen, toen we hier 20 jaar geleden waren. Je hebt daar een prachtig uitzicht op het stadje.
Het ligt achter de Collegiata in het westen. Zie voor het uitzicht de foto helemaal bovenaan dit reisverhaal.
En natuurlijk lekker Italiaans eten met een ijsje bij een gelateria!
Inmiddels regent het. En dat is midden in de zomer opvallend en tegelijk bijzonder verfrissend. Daarom besluiten we om rustig verder door de Via Matteo te lopen.
Hier valt op dat San Gimignano net als Volterra is opgetrokken uit diezelfde grijs-beige steen die ze panchino noemen.
We gaan maar eens eten. En na het eten lopen we natuurlijk even langs de Gelateria aan het Piazza Della Cisterna.
Wat een perfect einde aan onze vakantie hier in het zuiden van Toscane.
Siena: de laatste van de korte stedentrips in Toscane
Dit reisverhaal is nog niet af. Want we begonnen met twee steden, gelijk in aanzien die in Toscane de strijd met elkaar aan gingen. Florence en Siena.
Maar over Siena heb ik een aparte blog geschreven! Lees deze via de link!
Korte stedentrips in Toscane: gevormd door onderlinge strijd
En zo komen we aan het einde van ons bezoek aan drie prachtige steden in het zuiden van Toscane.
Allemaal beïnvloedt en gevormd door de onderlinge strijd tussen de families in de steden zelf. En vervolgens door de machtsstrijd tussen Florence en Siena.
Wanneer we terugrijden door de groene heuvels van de Chianti, kunnen we niet anders dan ons verwonderen.
Over de verwerpelijkheid van deze machtsstrijd en over de prachtige gevolgen van wat deze ego’s tot stand hebben gebracht.
Wij genieten er maar gewoon van.
Praktische informatie over korte stedentrips in Toscane
Hieronder vind je een interactieve kaart met alle locaties die genoemd zijn in bovenstaande blog. Daaronder vind je nog meer informatie over deze streek. En informatie over restaurants en dergelijke.
Stranden van Toscane
Wij kiezen er in de zomer het liefst voor om dichterbij zee te zitten. Dan bij alle steden en stadjes. De bezienswaardigheden zijn dan wat verder rijden. En op de dagen dat je lekker wilt relaxen, ben je ook zo bij zee.
Over ons favoriete strand in Toscane, lees je meer in mijn reisplan voor Toscane.
Een andere optie is Pianetti bij Castagneto Carducci. Daarvoor parkeer je bij Parking Paradu, net ten zuiden van Villa Margherita.
Vergeet niet om ’s avonds op het strand te blijven om de zon te zien ondergaan!
Het is letter W op de interactieve kaart hierboven.
Uit eten in Volterra
In Volterra kan je in de zomer langs de Via delle Prigioni na elke paar meter op een terras gaan zitten. De beste restaurants vind je in mijn reisplan voor Toscane!
Uit eten in San Gimignano
In San Gimignano moet je ijs eten bij Gelateria Dell’Olmo.
Voor lunch en diner kan je in San Gimignano beter wat uit de buurt van de centrale pleinen blijven. Daar is het soms net te toeristisch en dat komt het eten niet altijd ten goede.
Kies voor één van de restaurants aan het einde van de Via Matteo of in de Via Mainardi. De beste opties vind je in mijn reisplan voor Toscane!
Kamperen in Toscane
Ik heb in deze regio een camping die ik zou willen aanraden. Vanzelfsprekend vind je de beste tips voor campings in mijn reisplan voor Toscane!
Camping Blucamp ligt zuidelijk aan de kust. Dit is een vrij rustige en niet zo grote camping. Waar verder wel alle faciliteiten, waaronder een zwembad en een restaurant aanwezig zijn.
Het uitzicht vanaf het zwembad en het restaurant is prachtig, omdat de zee te zien is. Dat geeft ’s avonds regelmatig een prachtige zonsondergang.
Ik zou niet kiezen voor één van de bungalows die te huur is. En…we zitten in Italië, dus ga voor een grote standplaats. De normale zijn echt klein. Kijk verder op Blucamp.
De camping ligt op een heuvel, dus vanaf onderen is het flink klimmen naar het zwembad en de sanitaire voorzieningen. In de zon af en toe behoorlijk pittig.
San Gimignano is van hieruit het verste weg, ruim anderhalf uur rijden. Siena is anderhalf uur. Pisa en Luca zijn ongeveer een uur rijden.
Kijk ook op Zoover Blucamp. Daar valt op dat de recensies het afgelopen jaar flink minder zijn geworden. Het valt mij op dat er een aantal tussen zitten die denk ik niet helemaal terecht zijn. Check het even goed!
Informatie over Volterra, San Gimignano en Toscane
Voor meer informatie over deze streek en de stadjes klik je hieronder op de link. Klik vervolgens op Explore voor meer informatie over de stadjes en dorpen.
Handige links
Klik hier voor meer informatie over Toscane en de hierboven beschreven steden:
We zijn twee keer in San Gimignano geweest. De eerste keer is inmiddels 20 jaar geleden. Vandaar dat de foto’s wisselen van kwaliteit. En dat op de ene foto de zon schijnt en op de andere niet… Dat is dus geen trucage 🙂
Reacties